:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
پنجشنبه، ۲ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P پیرامون
نگاهي به بناي سليمانيه كرج

كاخ سليمانيه كرج از يادگارهاي دوران قاجار و يكي از معدود آثار ثبت شده فرهنگي و تاريخي شهرستان كرج است كه در محدوده مركزي شهر و در داخل دانشكده كشاورزي كرج واقع شده است. اين كاخ در كنار ديه كرج و به دستور سليمان ميرزا فرزند فتحعلي شاه قاجار ساخته شد. ساخت اين كاخ در اين منطقه از سه جهت قابل بررسي و توجه است؛ ابتدا آنكه جلگه خوش آب و هواي كرج ييلاق و اتراق گاهي امن و زيبا را براي خانواده سلطنتي فراهم مي ساخته كه علاوه بر دوري از هياهوي پايتخت، به فاصله بسيار كمي در حدود يك روز راه از آن واقع مي شد. دوم آنكه استقرار آن بر سه راهي كهن مازندران، ري و طالقان و همچنين بر سر راه آذربايجان كه خاستگاه ايل قاجار بوده، موقعيتي كاملا استراتژيك براي سفر هاي مكرر خاندان سلطنتي به غرب داشته است و در نهايت آنكه ساخت اين كاخ بر سر راه آذربايجان، در دوران سلطنت فتحعلي شاه قاجار صورت گرفته كه از جمله پرتنش ترين ايام حكومت قاجاريه بوده و با درگيري ها و مشكلات حاد و عديده اي، خصوصا در غرب كشور و منطقه آذربايجان توام بوده است.
كاخ سليمانيه به همراه باغ مقابل خود و همچنين رديف ساختمان هاي ملازمين موكب شاهي تشكيل مجموعه حكومتي واقامتي كوچك و بسيار زيبايي را مي داده است كه متاسفانه در حال حاضر رديف ساختمان هاي ملازمين در طرح هاي توسعه دانشكده كشاورزي از بين رفته و كاخ سليمانيه و باغ كوچك آن تنها مانده اند!
ساختمان كاخ سليمانيه بنايي است آجري، متقارن و كشيده به نسبت 5 به يك باسقف شيرواني و داراي تمامي مشخصه ها و مولفه هاي سبك معماري دوران قاجار كه مي توان آن را از جمله ساده ترين، زيباترين و با احساس ترين ساختمان هاي دوران خود دانست. تالارها، ارسي ها، نقاشي ها، آيينه كاري ها، قوس هاي نيم دايره نما، سقف شيرواني، تناسبات نما و نقشه، دواشكوبه بودن آن، همگي از جمله خصوصيات بارز كاخ سليمانيه بوده كه در تركيب نهايي و بسيار ساده خود و در كنار مجموعه ساختمان ها و باغ پيراموني، منجر به شكل گيري ساختماني دوست داشتني، با هويت و صميمي شده است. اين ساختمان از آجر و خشت با تير ها و مهاربندهاي چوبي ساخته شده است. تالارها و فضاهاي داخلي از انواع تزئينات، شامل نقاشي هاي ديواري بزرگ و آينه كاري ها با سقف چوبي و همچنين تزئينات گچي اندود شده و نماي بيروني ساختمان از قاب هاي آجري جرزها با اندود گچ و خاك و اندكي نقش و نگار.
در حال حاضر اين ساختمان در محدوده دانشكده كشاورزي كرج واقع شده و سالهاست به حالت متروك، فراموش و رها شده است. قابل ذكر است اين بنا به علت قرارگرفتن در كنار مدرسه منسوب به دانشكده كشاورزي، سالها مورد تردد و عبور و مرور دانش آموزان قرار داشته و تزئينات و شيشه هاي الوان آن بازيچه سنگ پراني هاي آنان شده و به همين دليل آسيب هاي فراواني ديده است و تنها پس از اين دوره، چند سالي با انجام عمليات حفاظتي شامل ديوار كشي و نصب پرده هاي سراسري روي نما وهمچنين انجام عمليات مرمتي، سعي در حفظ و احياي آن شد و پس از آن نيز هر از چندي با انجام مختصري از فعاليت هاي مرمتي اين داستان ادامه دارد كه اين همه براي حفظ و نگهداري آن چندان كافي و موثر به نظر نمي رسد.
ساختمان كاخ داراي دو اشكوب است؛ طبقه همكف حدودا به صورت پيلوتي هاي امروزي و به منظور قرارگيري برخي از فضاهاي خدماتي كاخ در نظر گرفته شده و طبقه دوم كه از طريق دو راه پله در دو سوي ساختمان قابل دسترسي است، شامل تالار مركزي بزرگ و اتاق هاي دو سوي آن كه به منظور اطاق هاي استراحت در نظر گرفته شده، است. از جمله نكات بسيار جالب در اين بنا برون گرايي محض اين بنا است، به طوري كه پنجره هاي بسيار بزرگ و كم عرض ساختمان باعث شده است فضاها از دو سوي به محوطه بيروني چشم اندازي وسيع داشته باشند و همچنين در تمام ساعات روز نور گيري كنند كه اين امر خود باعث شده فضاهاي داخلي مملواز نور و روشنايي شوند.
تمامي اجزا و عناصر ساختمان شامل فضاها و نما، جرزها و پله ها، نسبت به محور مياني بنا متقارن بوده و ساختار بسيار ساده اي دارد. اين امر با توجه به كشيدگي و عمق كم فضاها، فضايي بسيار روشن، شفاف و سبك را در ادامه باغ هاي زيباي مقابل آفريده است.
بناي كاخ سليمانيه از آثار با ارزش دوران قاجار بوده و با توجه به پايتختي تهران از جمله اولين نقاط توجه و عامل رشد و شكوفايي شهر كرج به شمار مي آيد به طوري كه در اواخر دوران قاجار تاسيس مدرسه فلاحت در كرج و كمي بعد از آن احداث ساختمان اوليه دانشكده كشاورزي در جوار كاخ سليمانيه كه در حال حاضر ساختمان موزه تاكسيدرمي منحصر به فرد دانشكده كشاورزي است، گواه اين مدعاست.
در حال حاضر آنچه از معماري دوران قاجار معروف و قابل استناد است، همگي در تهران و در مجموعه كاخ هاي حكومتي و محدوده ارگ قديم و عمارت هاي شميرانات محدود مي شود و كمتر از ابنيه ديگري كه در اين دوره ساخته شده و واجد تمامي خصوصيات و ويژگي هاي سبك التقاطي و تركيبي معماري ايران و غرب است، به چشم مي خورد. جاي آن دارد كه با توجه و حفظ بناي ارزشمند كاخ سليمانيه و معرفي آن به جامعه متخصص و همچنين شهر و شهروندان، از يكي از آثار ممتاز و زيباي اين سرزمين پاسداري شود.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری